ARUME DOS PIÑEIROS

CAXIGALINES NELA REGUERA'L CAMPIZU

Archive for Setembro 2009

SERÁN INDIMENTICABILE

with 7 comments

7519_1151590708205_1180767750_30432500_3775134_n

Chegamos ás 12 da mañán, nun día de setembro, limpo e luminoso, e acompañados de Juanma, un encantador sevillano do barrio de Miraflores, á Pedreira, coas indicacións anónimas pero fácilmente atribuibles á gran Legnaresa. A Pedreira, un non lugar dun non horizonte camiño da Ribeira Sacra, entre Ourense e Luintra, é un espazo surrealista que ten como referencia sensible un portalón negro, unha senra de xarrés, unha poza de azul piscina e unha longa mesa baixo as uvas xa medio murchas dunha solaina. As voces dunha compañía de moinantes e trouleiros no silencio de Nogueira de Ramuín alerta do lugar e convida a traspasar o ferro da porta. Na porta, unha moto contén a Fortes, adornado dunha camiseta coa lenda “Os vellos gaiteiros nunca morren”. Entramos. Ao fondo, sobre un leito de brasas, queima costelas de churrasco un home hirsuto de esplendoroso torso de veludo branquexado. Corremos a saúdalo, pero polo camiño advertimos a procedencia das voces. Arredor dunha táboa de cristal, o Barón do Recatelo anima ao xentil Outumuro a laminar xamón. Inma e Pablo trasegan tortillas. Kiko, Chus e Inma resolven sobre o queixo. E os que chegamos decidimos achegarnos, coa timidez do advenedizo, ás aceitunas. Un viño Mencía asiste temeroso ás esceas prelimiares. Mina, a dama de Teherán, chega cunha especie de revolto de berenxenas, allos, tomate e cúrcuma á mesa. O pan de Cea serve para pousar esa esquisita mestura. A Duquesa da Pedreira aparece por alí, xa algo máis calmada despois da multa, coas galas amabilísimas e xenerosas de anfitriona. Hai fame. Moita fame e a bandexa de xamón vai baixando paseniño pero inexorable. Imos ver ao varón hirsuto do churrasco, o Gran Duque da Pedreira, coa laureada de vitela no peito. Non nos dá a man. Prefire a aperta e na aperta asumimos a pel húmida da súa súor. Paco, a quen coñecemos nese intre, acarrea as viandas e o inmenso Medela ofrece o seu corpo para cumplir con tantas fortes apertas que mandamos polo feisbu. Van chegando os que faltan, o gran Xoan da Cova, coa súa ameazante cámara de video preparada para o iutuf, e máis tarde Lorena, a musa do istmo, a raíña do cabaré dos Cantóns.

O xantar de ciurrasco, tras os inacabables aperitivos, transcorre baixo a parra, con voces que non paran de falar, mentres Dacova e Outumuro apuntan coas súas cámaras. Abraiado, Juanma recolle tamén as instantáneas do evento. Risas, risas e máis risas. Veñen os postres: pasteis de Lugo, cañas de Allariz, linguas de Vigo, bicas de Ourense, flan de café, figos de Extremadura. E despois café, licores, licores, licores. A tarde pasa voando. Algúns deciden piscina; outros agariman Rectoral de Amandi. Empezan os cantares, miudiños ao comezo, volcánicos aos poucos. Dacova, en medio da treboada de gorxas, baixa a Ourense polo seu órgao. Cando volta, vinte minutos despois, coloca o manubrio baixo a mazaira e concede palco e micro ao showman da Ziralla. Anuncia festas en Quintela de Leirado e cordero en rifas. Saúda a concorrencia e deixa que o caudal desborde. New York, New York na voz das silveiras e dos regos das égoas. O Rei no estoupar de outos muros, penas e legnaresas. Na randeeira brila o abraio dos barreiros e das bandes. Danzan as belas donas, virxinais, inmaculadas, entre minas e inundacións sen arranxo posible. Baixo a parra albíscase unha media lúa de lume. Juanma, entretanto, pampo, retrata a noite, cando só podo ver sombras ao fondo do camiño. Escóitase ao lonxe como dun soño que con el alma no puedo. Tomamos o coche, e saimos á estrada para Vigo. 

A ledicia completa se non é iso ten que ser algo que se lle pareza.

Written by arume

28/09/2009 at 22:29

Publicado en Uncategorized

PLATAFORMAS

with 9 comments

platleop

Tres plataformas en menos duns meses a prol do galego. Unha tras outra. Que eu saiba e por orde cronolóxica, a expensas de que outra persoa con mellor memoria me desminta, Galego, patrimonio da humanidade, Prolingua e Queremos galego. Podería mesmo engadir pola hexemonía social do galego nesta xeira de reunións convocadas para a defensa e ao tempo promoción (cando esta descende) da lingua galega. Non entendo a proliferación en tan pouco tempo. Ou se debe a unha polixénese minifundista que probablemente procura unha confluencia ulterior ou, o que me resulta máis convincente, se trata da enésima desconfianza mutua entre os adaís dos sectores galeguistas. Non quixera pensar que protagonismos políticos, asociativos ou persoais interveñan na sucesiva presentación de colectivos cívicos de protesta e mobilización. Tampouco quixera pensar que tras este agromar magnífico de plataformas se agoche un excesivo propósito de anular ou escurecer outras. Non teño dereito a siquera sospeitar que receos, cargados coa experiencia dos anos e renovados malheuresemt en tantas distintas iniciativas que se plantean neste país, poidan enturbiar a situación.

O único certo, para min e a estas alturas, é que todo esto cheira a contumaz teima autodestructora que, baixo a fórmula aparentemente xenerosa dos chamados á sumarse desde expendedurías de patentes de corso, remata de modo espléndido por restar efectivos á causa. Oxalá non estea equivocado.

Written by arume

21/09/2009 at 21:24

Publicado en Uncategorized

CATRO AEROPORTOS

with one comment

aeroporto1

Nun radio de acción dunha hora e media, un cidadán de Vigo e arredores ten a seu dispor nada máis e nada menos que catro aeroportos. Se ese cidadán mostra, como parecen sinalar as estatísticas máis recentes, unha crecente habilidade para a informática, pode entreterse buscando combinacións aereas a case todos os lugares do mundo mudando tan só o nome do aeroporto de saída. Esta variedade é probablemente insólita no mundo, pero o cidadán citado non ve con malos ollos esta situación. Entre estes catro aeroportos o de Porto é, beleza e elegancia aparte, o que máis posibilidades lle outorga, tanto para viaxes europeos, con ou sen Ryanair, como transoceánicos. Alén diso, pode achegarse alí en autobús (cun servizo mellorable) ou pode deixar o coche nos párkings de longa duración por prezos razonables. Entenderá calquera que para o usuario de avións, turista ou non, esta situación é preferible a moitas outras. E tamén entenderá calquera que neste trámite nin o localismo ou nacionalismo de pensarmos que se prexudica a Galicia ou a calquera das cidades de Galicia con aeroporto, nin a actual estructura nacional do sistema aéreo que esixe sempre unha conexión con Madrid ou Barcelona lle permite ao cidadán da terra que Ferrín prefire chamar de Turonio esta liberdade de movemento.

A apelación estes días a unha concordia aeroportuaria, por medo a que Porto remate por acaparar ao cliente, só pode entenderse conforme a un rancio nacionalismo (tinguido de localismos curtidos cos anos) que mira o territorio con fronteiras. Nacionalismo de doble signo (galego e español), que curiosamente neste punto coinciden para negar a pertinencia dun aeroporto útil e cómodo para cidadáns que o consideran lexitimamente tan seu coma o de Lavacolla. Pero esa apelación tamén se debe á sempre polémica disputa entre a lei do mercado que sempre aparece simultaneamente como xeradora de riquezas miles e como pervertidora da cohesión social e a supostamente necesaria regulación do negocio. Desde ese punto de vista, a estructura aeroportuaria de Galicia (por establecer agora as fronteiras constitucionais) ten máis que ver con concepcións infraestructurais marcadas pola política que con verdadeiros criterios económicos e menos co servizo máis acaído ao usuario. Non fai falta máis que atender á indecente e ás veces nula ligazón dos aeroportos mediante transporte público non só coa poboación de referencia senón con outros lugares que a priori deben recibir os viaxeiros: como fai o cidadán de Lugo para ir a Lavacolla? Pero, sendo esto irritante, a intervención distorsionadora dos poderes públicos en detrimento da lóxica comercial conduce a despropósitos dificilmente contestables como que unha cidade pequena como Compostela, cuxa poboación é claramente inferior a calquera das outras, reciba o groso da inversión ou que calquera das cidades compitan en desleal concurso coa aportación dunha considerable axuda/subvención pública para conquerir ese vó desexado. O modelo do aeroporto único en Santiago non estaría mal se os outros desapareceran: con todos os tres no saco, resulta estrana esta combinación de liberdade de comercio e institución desde arriba do programa de interconexións.

O mundo das viaxes aereas ten mudado moitísimo nos últimos tempos: a liberalización de liñas (coas que se pode estar en desacordo en función dunha concepción reguladora do mercado) permite que as vellas estratexias de carácter nacional se vexan incomodadas ou definitivamente trastrocadas pola aparición de iniciativas privadas que atraen aos usuarios. O pulo rexistrado en aeroportos noutrora infrautilizados, a formidable resposta das xeracións máis novas ás ofertas de Ryanair ou de Easyjet (á marxe da súa calidade) deixan, ao meu xuízo, un tanto obsoletas estas leas e, sobre todo, estes sobreactuados laios de alcaldes que só emiten os seus berros cando os tratos opacos con diñeiro de todos non colman o interese do low cost de turno. Sería moi conveniente ademáis (o que non fixo, polo de agora, ese corifeo de concellos o outro día nun patio renacentista de Santiago coas súas grandilocuentes proclamas pola Unidade Aeroportuario Galega) que dunha vez por todas pensaran este curruncho da península como un todo articulado, sen miños mentais que impidan ver que o Sá Carneiro tamén é aeroporto noso, se cadra o máis fermoso, cómodo e práctico de todos eles.

Written by arume

20/09/2009 at 22:44

Publicado en Uncategorized

JUAN TESORO

with 2 comments

AGATA-AZUL

Cando cheguei á As Pontes o ano 1974, coñecín a Rafa. Viña de Ponferrada coma min, aínda que eu pasara un moi intenso ano en Madrid antes de chegar á vila de Endesa. Moi axiña, case de inmediato, comprobei que tiñamos idénticos intereses, semellantes gustos, algo raros (literatura, música, política) para aqueles tempos. Desde o primeiro momento, quixo que visitara a súa familia, que vivía nunha das mellores casas do Poboado das Veigas: o seu pai era director da central de Endesa e a súa nai, Pepa, era profesora de Literatura española en excedencia voluntaria. Tiña dúas irmás máis pequenas e compartían todos eles espazo cunha muller que se encargaba das tarefas domésticas, chamada Fina, a quen querían e respetaban coma a unha segunda nai, e a filla desta, Carmina, irmá a todos os efectos e afectos de Rafa.

O primeiro que me chamou a atención foi a espléndida biblioteca que tiñan no salón e, derivado disto, a constante conversa que mantiña o meu amigo Rafa cos seus pais sobre os libros lidos, as novas publicadas nos xornais, ou sobre os sucesos políticos. Aínda que na miña casa e na miña familia sempre foi fundamental a tertulia, naquela casa de Rafa adquiría todo un aire intelectual que eu ignoraba ata o momento. Alí aprendín infinidade de cousas, só cos ouvidos ben abertos ao que se dicía. Os pais, de orixe almeriense con ponlas catalás, eran militantes antigos do PSOE (o avó foi un destacado dirixente de UXT e PSOE en Andalucía durante a República) e, no tempo que viviron alí, sobre todo nos finais do franquismo e comezos da transición, tentaron rearmar o partido, con escasísima fortuna todo hai que dicilo, por aqueles pagos. Resultaba moi difícil de comprender que o ilustrado enxeñeiro xefe de Endesa de As Pontes fose ademáis dirixente dun partido alcumado socialista. Iso non foi óbice para que durante moito tempo mantivesen os pais de Rafa un activismo político inusual en persoas tan sinaladas. Aínda lembro o día en que me levaron á sede do partido socialista en Coruña, nos Castros, nun mísero curruncho (quen o diría agora!) daqueles altos edificios desde os que se ve o porto de san Andrés. Ou o día en que me presentaron na súa casa ao que hoxe ocupa a presidencia do Principado de Asturies, daquela militante peceiro, Tinín Areces. A pesar desta convivencia, nunca foron quen de empuxarme ou de facer conmigo mínimo proselitismo: todo o contrario, admitían de moi bó grao (con compracentes desculpas polo meu individualismo) as miñas reticencias e as miñas palabras de censura dos comportamentos socialistas. O pai de Rafa, ademáis, gustaba moito de camiñar polo cabo de Gata e recoller minerais que logo pulía nun rudimentario tambor cheo de area, accionado cun motor, que convertía aqueles toscos croiños en fermosísimas ágatas de miles de cores. A súa casa estaba chea de recipientes transparentes con estas pedras. 

Un día de 1977 marcharon de As Pontes. Foron vivir a Madrid por traslado do seu pai a un posto de certa responsabilidade na empresa. A militancia, cada vez máis notoria do pai, xa que era o responsable xa desde aquela época pontesa, do programa enerxético do PSOE, fixo que, despois da victoria socialista en 1982, o nomearan para un cargo de gran importancia e dificilísimo empeño: Presidente de Hunosa. Alí foi pasar, se cadra, os máis duros anos da súa vida, xa que lle tocou, coma socialista, facer unha durísima reconversión (despido e prexubilacións de boa parte da plantilla) da minería asturiana. Algunha vez coincidín con el na casa de Madrid, que eu visitaba con certa frecuencia. Puiden aprezar, cando xa ocupaba outro cargo de menor relevo nunhas minas de potasa en Cataluña, unha certa desilusión por aquela etapa. Son capaz de entender o fondo daquela melancolía, pero nin el mesmo era quen de admitir a rectitude daqueles anos.

Durante moitos anos, foron espaciándose as visitas a Madrid a casa do meu amigo querido Rafa. As circunstancias de cada un dificultaban os encontros. Catro ou cinco veces nos vimos desde aquela. Na última, en maio, preguntei pola súa familia mentres apurabamos uns calamares perto da estación de Chamartín, risas e emocións por medio. Por teléfono falabamos algunhas veces, largo e tendido. Felicitabamonos os cumpreanos, como este último 8 de agosto dos seus 47 anos cunha mensaxe desde Italia. Sempre nos mantivemos (e mantemos) un cariño extraordinario, fóra desta distancia que nos separa.

Hoxe leo en EL PAÍS a esquela do seu pai, falecido onte, co seu nome e os seus apelidos. Vexo nesas letras que miro atento, como non crendo a noticia, ao seu pai agora mesmo ali sentado no grande ventanal que daba ao xardín da súa casa de As Pontes; véxoo nítido lendo o National Geographic ou enchendo de liñas un libro de xogos matemáticos, clasificando ágatas ou pescudando no Larousse a etimoloxía dalgunha palabra. Vexo agora a súa faciana sempre sorrinte, con dúas enrugas simpáticas que parecían pendurarse dos seus labios, burlándose inocentemente de nós os dous, mentres perpetrabamos algunha canción á guitarra: “¿Qué tal Sinfunkel y Garfón?”.

Que a terra lle sexa leve, don Juan Tesoro: vaia unha fortísima aperta á toda a súa familia desde esta parte do mundo, desde esta Galicia que vostede tanto amou.

ADDENDA: Chega a min semblanza acaída del no xornal La Nueva España, que dedica a súa portada a esta triste noticia.

Written by arume

19/09/2009 at 17:41

Publicado en Uncategorized

EL PAÍS E ZAPATERO: PENDIENTES E EMBROLLOS

with 5 comments

DUQUE DE PASTRANA

O editorial de EL PAÍS de onte En la pendiente supón un ataque directo ao presidente Zapatero, inusual vindo de onde vén, pero inevitable despois de varios días de acoso ao goberno por parte do grupo PRISA (outros editoriais anteriores, cada vez máis críticos, o artigo de Cebrián sobre desatinos, un suplemento de negocios cun Zapatero apenecado ao temón dun país). A ninguén lle parece allea a actitude de EL PAÍS (co grupo PRISA detrás) ás medidas adoptadas por Zapatero en materia de medios de comunicación, perxudiciais, ao entender dos directivos da empresa editorial, para os seus intereses. Que esta é a razón primeira e última da escalada contra Zapatero parece evidente se se le o editorial en relación coa política do goberno dos últimos tempos. O tipo de crítica do texto da editorial apunta a feitos que ben puideron ser motivo de censura moito antes, cando Zapatero recibía, coa disimulada advertencia de todo xornal afín, parabéns pola súa política xeral.

A primeira crítica que se lle fai a Zapatero son “los modos presidencialistas exhibidos en el nombramiento del Ejecutivo y en la toma de decisiones”. Censurar que un presidente dun goberno de España ten modos presidencialistas cunha constitución que admite e mesmo parece esixir formas de exercer o goberno de carácter presidencialista, son formas subtiles pero efectivas de alertar sobre o carácter autoritario do presidente. 

Abraia nun segundo termo a preocupación de EL PAÍS polas posibles contradiccións “en asuntos particularmente sensibles para la izquierda y que el propio Ejecutivo había enarbolado para colocar a la oposición entre la espada y la pared. Entre otros, la memoria histórica, las relaciones entre la Iglesia y el Estado o la política exterior basada en principios éticos.” Abraia porque nesa materia EL PAÍS empregou sempre un teor moderado, de consenso, que é case a marca editorial da casa desde sempre. Notóuselle sempre unha lixeira inclinación esquerdista, pero nunca deixou de sinalar a necesidade de chegar a acordos co centrodereita sobre temas especialmente polémicos. A que vén agora lembrarlle ao goberno que non é suficientemente ousado en materia progresista? Está advertindo ao goberno diso ou está alertando aos votantes de esquerda (moitas veces molestísimos coa postura morna do propio xornal) do que ocorre co falso Zapatero progre, agora cuase bambi en asuntos sensibles para a esquerda? E, por certo, cal é a política exterior basada en principios éticos? A que se refire EL PAÍS con intención encuberta? Venezuela, Bolivia, Italia?

A terceira cuestión resulta difícil de tragar a estas alturas. Que a ascendencia sobre o partido de Zapatero se basa “en prometer (y lograr) victorias electorales a cambio de que se acaten sus criterios cambiantes en función de cada coyuntura” é unha observación, que, como mínimo, vale xa para as primeiras eleccións, á marxe de que a redacción da oración podería ser impugnada por un modesto estudante de segundo de bacharelato. Non discuto agora mesmo sobre a percepción que poida ter o editorialista sobre a suposta falta de idoneidade de Zapatero para gobernar, pero esa idoneidade debeu poñerse en dúbida desde o primeiro momento: a hemeroteca de EL PaíS, non obstante, ofrece eminentes probas de que non foi así ata hai pouco.

O curioso é que o editorial fai fincapé nesta forma de liderazgo como “una de las principales causas del malestar que empieza a cundir en las filas socialistas; un malestar multiplicado por el hecho de que la actual dirección ha desmantelado los espacios orgánicos en los que debía desarrollarse el debate interno”. Que Zapatero apareza agora como un autócrata implacable tampouco merece dubidarse. Tamén houbo desde o principio quen suliñou a súa ignorancia (sempre desde a soberbia altura intelectual do que pronunciaba o veredicto), a súa torpeza (sempre co parangón dun Felipe González imbatible) ou a súa sorte e don da oportunidade, misturada con algo de escalpelo fiorentino para os rivais, que parecen estar no cerne desta nova crítica. Dou creto a todas estas observacións, malia telas por interesadas e malevolentes, pero non é defecto moderno de Zapatero, senón, por todos os indicios, marca da casa do presidente leonés. A que vén, de novo, quitalas agora como novidade extraordinaria?

Que tres ministros sairan estes días do parlamento é a proba concluinte para o xornal madrileño do autoritarismo zapatérico; a pesar de que, sen embargo, todos eles xa estaban máis fóra que dentro e á marxe de que algún deles fose afeado polo propio xornal en repetidas circunstancias: lémbrese que o de Cultura recibiu algún agarimo nalgún momento de EL PAÍS, cando decidiu mudar algúns dos seus cargos intermedios, se cadra amigos de alguén do xornal, e que o propio Solbes recibiu tamén algún recado, ao meu xuízo merecido, polas súas laretadas en voz alta sobre o mal (a faciana que ás veces exhibía pedía a berros que o largaran) que se sentía no goberno. Todos son, creo eu, maiores para falar libremente do que lles veña en gana sen ter que apelar a unha terrible opresión presidencial. Esa apoloxía postrera dos retirados aos cuarteis de inverno ou ao ostracismo de pontes euxinos exquisitos vén demasiado a deshora.

Tamén EL PAÍS observa que Zapatero ten o costume de zapar (non sei se é xogo audaz do editorialista) aos seus ministros e pon o exemplo de Solbes para comprobalo. Pero erra no intre elixido, porque as molestias e ardores do ministro de Economía no seo de goberno datan de antes mesmo das eleccións xerais, cando andaba dubidando, Pizarro mediante, se seguir ou marchar para a casa. Daquela, mesmo EL PAÍS mirou criticamente aquelas frivolidades de Solbes: agora son consecuencia, no entanto, do carácter autoritario e metomentodo do presidente. Se non se dixo esto antes, por que foi? E por que se di agora?

As consideracións de EL PAÍS sobre as veleidades de Zapatero na composición orgánica dos seus ministerios, coa distribución errática, segundo EL PAÍS, de competencias, pon ás claras a serodia revelación do xornal, xa que tales probas da imprevisión ou contorsionismo zapateril son de sempre ou polo menos datan da última elección (o comentario sobre deportes que xa suscitou coña hai tempo volve a saír agora como mostra inequívoca da deriva zapaterista) e non son de última hora. A que vén quitalas agora mesmo? O último párrafo, en troques, no que se advirte dunha confusión na maneira de gobernar, é se cadra o que máis se axusta a unha crítica actual. Aquí EL PAÍS, ao meu xuízo, responde á sensación que poden proporcionar as últimas ideas ou ocorrencias do goberno, ás veces moi teimoso en saír á prensa para dar conta do que fai sen que haxa por detrás un periodo de reflexión e de traballo elaborado. A impresión de improvisación non pode ser motivo de discusión cando tanta xente interpreta así as fluctuacións do seu goberno, pero si que se sumen a este novo panorama singularidades da forma de gobernar de Zapatero que noutrora valían (máis) aplauso.

Non sei se Zapatero obedece ao esquema político dos conselleiros delegados de EL PAÍS. Eu creo que nunca miraron con bos ollos a un novo líder da esquerda co que tiñan pouco contacto. Non sei se é cuestión xeracional: pode ser. Ignoro o nome do editorialista, pero de Pradera (non pode ser: non escribe tan mal), Estefanía, Cebrián, Ceberio, do propio director actual ten que saír. Salvo este último, todos os demáis frisan os sesenta e no caso de Pradera os setenta, con todo o bagaxe da transición e o lugar hexemónico polo xornal ocupado durante eses anos, agora máis discutido. Esto pode explicar a deriva de EL PAÍS: se cadra outras moitas cousas (caída en picado das vendas, a pesar dos agasallos), pero o ataque a Zapatero (probablemente merecido: iso non o discuto) parece máis enfado momentáneo e algo infantil de EL PAÍS ca resultado reflexivo sobre as últimas decisións do goberno. O editorial de hoxe, El embrollo fiscal, en forma de lección simplicísima sobre a política fiscal fetén, como de mestre a alumno limitadiño, o certifica con claridade.

 

Ilustración: Duque de Pastrana, de Juan Carreño de Miranda. 1650 circa.

Written by arume

17/09/2009 at 21:16

Publicado en Uncategorized

O MEU BLOGOMILLO, A. F. (AFTER FACEBOOK)

with 14 comments

pacheco_05

Varios, non moitos e cada vez menos, son os blogs en galego de referencia en Galicia. Ou polo menos que eu considero de referencia, capaces de artellar un discurso coherente, ben trabado, argumentado e, ao tempo, distinguido e crítico. Hai outro concepto de referencia, a que proporciona a condición do autor, suxeito político coñecido ou intelectual ao que a tribu, a fama ou o éxito concreto lle conceden creto momentáneo para tal presunción. Este concepto me interesa menos (entre outras cousas porque son persoas que posúen outros canles de difusión moito máis amplos e multiplicadores e que non precisan dos blogs máis que para parecer a la page -ou a la web, para ser máis estrictos- ou para non perder ese aura de compromiso full time coa vida social).

Estes que poño a continuación son os que (excluídos os familiares) eu leo con frecuencia, que sigo máis a miudo e que considero fundamentais no desenrolo do blogomillo nestes días. Se esquezo algún é porque teñen outras virtudes que eu non atopo tan interesantes, como supoño que lles pasará aos outros co meu.

  • Dpaso, de Manuel M. Barreiro. Escribe excelentes artigos políticos, de gran finura intelectual. Destaca polo seu estilo cuidado, cheo de ironía e erudición nada acartonada; seica ten traballo seguido para outros formatos, pero aproveito a ocasión para pedirlle máis, se se pode pedir a estas alturas.
  • Calidonia, de Carlos Neira. Resultan admirables as súas análises minuciosísimas, derivadas dun entusiasmo evidente polo seu traballo crítico; tamén lle pediría eu máis presencia, máis frecuencia; tennos algo abandonados.
  • Brétemas, de Manuel Bragado. Serve de extraordinario polo de atracción de diversas sensibilidades culturais e políticas; algúns dos temas que trata convírtense en pouco tempo en centrais no debate público; tamén boto en falta máis textos: o feisbu entreténnos demasiado. Seino: eu padezo semellante zuna. 
  • As uvas na solaina, de Marcos Valcárcel. Aínda que resentido pola forzosa ausencia do seu autor, segue a manter, polo número de visitas que presenta, unha capacidade de discusión notable; hai que lamentar que as leas dialécticas non sexan tan constantes nin tan intensas como noutrora, pero convén animalas como os amigos de Marcos suxiren en posts recentes. 
  • Croques, de Perfecto Conde. Sobrancea pola voz hipercrítica do seu autor, nada proclive aos silencios cómplices (que corresponde ao que entendo eu debe ser un blog) e polas voces, ás veces intemperantes pero sempre necesarias, que concorren alí en forma de polémicas tan encendidas coma entretidas. Marcha moito de viaxe (envexable) e nos deixa orfos durante demasiado tempo.
  • Fragmentos da galaxia, de Juan L. Blanco Valdés. Aínda que nos últimos tempos en computapingas (seica ama os neoloxismos), as vivas reflexións de don Juan, acompañadas de xeniais facecias narradas de forma única, son obrigatorias. Sobre todo, porque non anda con correccións políticas que outros cultivan para compracer ou adormecer incautos. Hai que lelo. Ou era roelo? 
  • Anabande, de Ana Bande. Aprecio moitísimo nela o seu espíritu (feminista) combativo e militante, sempre disposto a recomendar lecturas interesantes que permiten, sobre todo, a disensión e o debate; a súa constancia tamén se agradece, aínda que debería sacar do armario, onde seica garda decenas de posts, esas palabras que non merecen purgar silencio. 
  • Nubosidade variabel, de Anxos G. Fonte. Unha sensibilidade poética radical ao servizo da liberdade; eu creo que debería prodigarse (seino, seino) con maior constancia: cando lle dá por facer varios seguidos, entón convírtese en marabilla.
  • Alicia crece, de Rubén Ruibal. Presentado de forma moi apropiada como desafogos de RR, este blog parte coa desvantaxe da inconstancia (porque se ten que desafogarse todos os días, mimá). Pero cando sae, irrumpe de forma xenial e xustifica por si mesmo o propio blogomillo. Non hai que lle pedir máis porque así debe ser, para devoción nosa.
  • As túas balas, de Xabier Cid. As súas narracións, contadas cunha prosa afiada, ou as últimas reflexións políticas, sobre os resultados da enquisa escolar, nunca deixan indiferentes. O número de participantes no seu foro fala moi ben do atractivas que resultan as súas propostas polémicas. Sei da súa vida polo feisbu, pero prefiro algo máis as súas balas.
  • Alfaias, de Marcos Calveiro. Ultimamente incendiarias, breves e contundentes. Antes procuraba escribir algo máis. Faise necesario que volva con forza de novo ao bloguerío. Seguro que o traballo novelístico non o deixa en paz, pero os siareiros da blogoleira esiximos máis negro sobre branco.
  • Capítulo 0, de Manuel Gago. Non hai nada que dicir: o blog perfecto. Pero se me apuran, a min me gustaría un pouco máis de lixeira reflexión política, máis alá da polis do labor xornalístico irreprochable no seu caso. Por pedir que non quede.
  • Lándoas, de Lándoas. Deixo para o final o que hoxe cumpre anos e que para min é o primeiro de todos eles. Por contidos, exposición, argumentación, estilo, modos, eus. O seu autor, un ente que responde a proteicas voces e que se constrúe nas e coas palabras do propio blog, constitúe hoxe un auténtico luxo para a cultura galega. Está mal que eu o diga por razón de amizade fondísima con persoas que teñen que ver con el, pero a admiración ten camiños distintos ao do afecto e neste caso a que sinto por Lándoas é a mesma que moi probablemente sinten os que se acercan cada día por aquela terra de hospitalidade e intelixencia extraordinarias.  

Sirva esta relación para agradecerlles o labor prestado ata o de agora e para darlles o pulo necesario para que non me (nos) abandonen e para que non deixen de escribir nestes tempos de efímera e fugaz recepción de feisbus.

Written by arume

15/09/2009 at 17:34

Publicado en Uncategorized

VIGO VISTO POR AZAÑA

with one comment

10034095664a66cfcf1bbec2.54095668FAROCHAPELA872041

Un compromiso que agradezo permíteme estes días ler completos os diarios de Azaña. Nese trance, que leva disposición cronolóxica, estou. Concretamente nos días 30 de Xuño e 1 de Xullo de 1918, cando Azaña visita Vigo: esto é o que escribe da cidade e dos seus arredores. Co erro de autor ou de copista (máis ben así debe ser) incluído por entender Bonzar onde tal vez poñía Bouzas. 

“30 de junio

Vigo. La naturaleza ha sido aquí buena para los hombres. Nada violento. Nada excesivo, ni el clima, ni los montes; profundas y fáciles ensenadas; mares interiores, portadores de riqueza. De cara al mundo, por el océano. ¿Qué debería de haber producido este país en la civilización española? Medir su aportación: en arte, en ciencia, en comercio. ¿Por qué se habla tan poco de Galicia? Aislamiento de las cuatro provincias. Parecen un coto adonde van a veranear unos politicones (cosa suya), y en el que, ya se sabe, nadie tiene que intervenir.

Los propietarios no han dejado aquí más que a los esclavos.

Ahora que se habla en todas partes de renovación, la renovación gallega (que sólo puede ser: anticaciquismo y reforma agraria) quiere revestir formas pedantes y estériles, y comienza a reinvindicar su idioma. (artículo del tonto Ribalta diciendo que el castellano no viene del latín sino del gallego.)

La ría de Vigo, precisamente por ser tan hermosa, y por no ser más que esto, es una acusación.

Vigo, novísimo, rico, anglófilo, se construye a todo lujo sobre el trazado roto de la ciudad vieja. Restos. En la Ribera: las casas de porche bajo, pilar robusto, pintadas de color chillón. En el interior: otras casucas en la calle Elduayen. ¡Estos nombres de las calles de Vigo! Elduayen, Urzaiz, etcétera.

Cuando se inauguró la estatua de Elduayen, apareció con grillos en las manos y en los pies.

Viaje en tranvía a Bonzar y a Cabral. Los tranvías son buenos. Bonzar, pueblo de pescadores, una placeta, calles de casas bajas, enlosadas de piedra, fachadas azules o rojas.Una cruz en el fin de la calle que da al puerto: Cristo de un lado, una Pietà al otro.

Estamos en el espigón viendo la puesta del sol. Nubes le tapan. Las Cíes envueltas en polvo de oro. Chorros de luz sobre el mar; quieto, de plata gris. El sol aparece debajo de las nubes, como una bola de fuego. Se le puede mirar. Todo se incendia; el agua, las casas de Bonzar, las cimas sobre Vigo, las vertientes desnudas del Castillo. Levantan llamas en el agua los remos. Se apaga. Ruido hondo, hosco, de las olas pequeñas en unas playitas, al pie de la iglesia que hay al borde del mar.

1 de julio

Cabral. Hemos ido en tranvía, al anochecer. Unos cuantos kilómetros al interior. La carretera, pésima. Población pululante. Valle amplio, en vertiente, gracioso, apacible. Son siempre los mismos elementos, poco fuertes, que en este punto no aumentan en intensidad, sino en número.

En la parada de Cabral los empleados del tranvía se entretienen leyendo un folleto de propaganda protestante.

El paisaje más fino, más urbano que la gente. Un escenario de Campos Elíseos habitado por pobres.

Antes de ir a Cabral hemos estado en la otra orilla de la ría. Pasamos embarcados. Hora de sol brillante. Ni una nube. El tono: azul vivísimo, liquido. La quemante brisa. Cangas. Puertecillo de pesca. Andamos por una carretera que va hacia la costa y sube a la derecha. ültimas casas de Cangas. En lo alto. Sol deslumbrador. La bahía: enfrente Vigo.; la desnudez de la montaña del Castillo. Las Cíes, azules próximas, separadas. La tierra, maizales, patatas, viñas en parral. Bosquecillos de pinos. En un cerro, una ermita. Mujeres y niños limpiando la tierra. Echamos a la derecha, por un sendero. Retorcido, entre vallados, setos, pinos; una calleja pedregosa. Salimos a un pinar espeso. Después, monte bajo, granito gris acero, rápida pendiente, el mar, abajo; borde de peñas negruzcas. Temple delicioso. Tumbados, al pie de unos pinos. Reconocemos el terreno. No hay playa ni baño posible. Andamos hacia la derecha. Laderas desiertas, granitos y hierbas. A nuestros pies, barquichuelos en el azul. Soledad. Pinar en lo alto. Baño de sol. Tumbado, contemplo la bahía oblicuamente. Se inclina el plano del mar. Calidad que adquieren unas montañas picudas que hay en la otra orilla. Si se estuviera solo en el mundo, así, sin que las cosas ni los hombres nos molesten…”

Azaña, Manuel, Obras completas, ed. Santos Juliá, Centro de Estudios Políticos y Constitucionales, Madrid, 2007, tomo 1, pp. 789-790.

A foto é do impagable Arquivo Pacheco, fonte de marabillas únicas coma esta, difíciles de atopar no mundo. E non peco de esaxerar.

Written by arume

14/09/2009 at 21:37

Publicado en Uncategorized

IDOLATRÍA DE MASAS

with one comment

1237399626583_005

Asisto entre perplexo e desanimado á marea idólatra de xente que durante os fins de semán de verán acude aos santuarios de Galicia na procura da intervención milagreira do santo ou, na meirande parte dos casos, da Virxe ubicua e especialmente querenciosa de vales, cumios e cons desta terra: centos de miles, que, sumados aos que se apuntan a procesións de cristos de victorias, a peregrinacións para ver apóstolos espadachíns ou para glorificar copóns dourados entre fiunchos e xeranios, constitúen unha devota moitedume que conserva (e incrementa) para o meu pasmo a negra superstición dos pobos. Non quixera facer aquí lamento ou elexía do que puido ser e non foi nin tampouco laio correspondiente da forza de ferro e lume empregada para inculcar nestas terras durante anos o medo e o temor de deus. Pretendo simplemente certificar a derrota da ilustración e explicar (non todo, pero si moito) o país que temos diante; algúns (mesmo presumindo de progresismo ou de defensa de valores propios) dirán que é a nosa cultura, o noso modo de vida. Será o deles, non o meu. E espero e aspiro a que algunha vez deixe de selo.

Mentres tanto, á data de hoxe, vexo difícil recuperar un país libre con eses vimbios.

[Sempre me pregunto por que, en contradicción flagrante, atopo marabillosa a Semana Santa sevillana, se tamén vexo nela o rauto invencible da superstición e, ao tempo, a marca iracunda da clerigalla de postguerra na difusión obrigatoria da fe e da devoción cristiá. Pero non sei respostarme de forma convincente: será que resulta todo demasiado estrano, demasiado exótico].

Written by arume

14/09/2009 at 19:00

Publicado en Uncategorized

O MESÓN (AS PONTES)

with one comment

Imagen012

Se alguén algunha vez ten a oportunidade de se acercar á vila de As Pontes (unha das poucas que coñezo cunha porcentaxe de galegofalantes próxima ao 100%) e quere comer, porque lle entran gañas ou porque quere probar a comida da zona, debería deixarse caír polo Mesón (O’ Mesón para os máis vellos e, sobre todo, para a familia próxima) Ana, no barrio de Tras da Ponte (pódese escribir xunto: Trasdaponte, como Trastévere), rúa Real 35. Tamén pode elixir o Xantar, Casa Teresa ou mesmo o Bar Taybe, na mesma Avenida de Galicia, pero o Mesón Ana ofrece un plus de profundidade nos raigames culinarios da bisbarra. Un churrasco que arrecende río Eume abaixo e, polo que sei, aínda afumega ás propias troitas (agora xa non, que o río vai mesto e porco, case morto por onda a ponte). Un cordeiro asado, que veñen buscar cunhas olas de metro de diámetro para dar de comer aldeas enteiras uns tipos que con dificultade levan o material por mor dos bandullos adquiridos con tantos anos de visitas a dona Ana. Uns chuletóns da boísima carne de terneira que por alí se estila, fritidos co descaro do que sabe que calquera lume pode elevar á categoría de capolavoro a presencia da carne nun prato, acompañado dunhas patacas da Mourela que están a pedir denominación de orixe antes de gañar o primeiro premio mundial de pataquerío. Contundentes pratos (sempre se pode optar por un clásico ovos fritidos con patacas) que, para os máis enxebres (entre os que eu non me atopo), poden ir anticipados cos sorbos indecorosos dun caldo galego de unto canónico e grelos da ribeira do Chamoselo. Flans, arroz con leite e doces de semellante consistencia adornan a pitanza, interminable ou imposible de rematar.  

Se vén en festas, non deixe de dirixirse ao banco de enfrente: saúde e será convidado ao que se tercie.

A foto é da feira medieval do ano pasado. RR, por certo, non veu este ano. Razón poderosa e gozosa impediulle estar con nós. Botámolo de menos, pero así xa nos debe unha.

Written by arume

13/09/2009 at 22:54

Publicado en Uncategorized

ONCE (UPON A TIME) DE SETEMBRO

leave a comment »

Imagen214

Hoxe, aparte da Diada, que me trae recordos de adolescencia cando decidín conquistar o corazón dunha moza que recén viña de Barcelona e levaba unha senyera bordada no antebrazo do seu pullover, é o día de lembranza de Salvador Allende e do derrube das torres xemeas de Nova Iork.

Do primeiro sempre me veñen imaxes dunha tarde na rúa Hermosilla en Madrid, esperando por miña nai que entrara no economato e lendo desde a parte de atrás do coche o xornal PUEBLO que extendía o meu pai sobre o volante. Teño agora mesmo diante con precisión as fotos e ata os titulares daquel día (máis ben do seguinte), pero, sobre todo, a insólita explicación do meu pai da palabra golpe de estado, de Chile, da CIA, de Pinochet, de socialismo, de Salvador Allende. Insólita porque debeu de entender que eu xa podía comprender aquelas fonduras ou que debía estar xa preparado para meterme nelas. Polo que despois pasou, teño que agradecer ao meu pai que o fixera naquel instante, que agora interpreto como o primeiro momento en que comezou a interesarme de forma entusiasta a política. Allende sempre foi asociado a esa especie de iniciación e, como desgraciadamente, a ese crime lle sucederon tantos outros no chamado cono sur americano, todos aqueles anos constituiron para min unha materia de aprendizaxe política de primeiro orde. Aparte das músicas andinas que se fixeron moda durante aqueles anos, os contactos, anos despois en Compostela, con persoas que viñan dalí, exiliadas, aínda coa nostalxia e a dor daquela infamia, moitas delas establecidas xunta nós, fixeron que nunca esquecera, por mellor que lles fosen as cousas, aquel drama inmenso, cuxas bágoas puidemos nalgún tempo ver moi de perto. Os once de setembro sempre me acordo deles, Gustavo, Claudio, onde esteades.

O segundo evento, tan próximo, cobra coa lembranza un novo e doloroso trance. Fun, fomos, a Nova Iork no ano 1990. Vivimos en Riverside Drive, nun pequeno apartamento que daba para o río, nun bed and breakfast dunha muller de orixe holandés, cuxo apelido esquecín, que traballaba a tempo parcial de acomodadora no Radio City Hall. Era agosto e unha abafante calor, que culminaba case todas as noites cunha fantástica tormenta que iluminaba a cidade, foi incapaz de deter os nosos pasos inquedos polas rúas neoiorquinas. Baixabamos todos os días por Broadway rumbo á parte sur da cidade, coa ollada posta moitas veces nas torres xemeas que nos servían sempre de telón de fondo. Nunca subín a elas. Intenteino un día, xa decidido tras vencer o vértigo que me atenaza. Pero un apagón que afectou a toda a parte sur de Manhattan impediume subir, co alborozo do meu espíritu atemorizado. Aínda recordo as imaxes dos yuppies (daquela así chamados) andando pola ponte de Brooklyn para tomaren o metro na primeira estación do outro lado do río.

Amei aquela cidade para sempre. Fun feliz alí dunha forma esaxerada. Agora que escribo aínda sinto a emoción de pertencer a aquelas rúas, a aquel paisaxe. Hai máis de catro anos volvín, a finais do inverno e comezos da primavera de 2005. Fomos xa todos nunha estadía de mes e medio na rúa 72 esquina Broadway nun apartamento que agora xa non existe. A impresión da primeira visita incrementouse co desexo de quedar alí a vivir por máis tempo do que estiveramos. Fomos felices dunha forma única e cada intre daquel tempo funciona como estímulo para o presente. Vexo agora, por exemplo, para non extenderme na melancolía de rememorar aqueles días de felicidade plena, Central Park desde o taxi que nos levaba ao aeroporto, inzado de flores brancas, co ceo azul intenso e o perfil brilante ao lonxe dos rañaceos. Non sei se irei este ano: devezo por ir canto antes, canto máis tempo mellor. 

Por só iso, cando chega este día e lembro as torres xemeas cairen, sinto unha mágoa enorme, unha tristeza longa que só a esperanza ou a simple promesa (case autoengano) de voltar axiña pode paliar mentres tanto.

Written by arume

11/09/2009 at 16:34

Publicado en Uncategorized